وقت قريب شدن انزال ، در دل خود از غير آن‌كه لب را حركت دهد بگويد كه « الحمد للّه الذى خلق من الماء بشرا فجعله نسبا و صهرا » « 1 » و بعد از فراغ خود ، اندكى درنگ نمايد تا آن‌كه زن ايضا فارغ گردد و شهوت خود را فارغ سازد و الا موجب تباغض مىگردد و بر آن‌چه تحابب از آن مطلوب بوده است تباغض و تنافر مترتب مىشود . و بعد از فراغ از طول دادن مكث اجتناب نمايد تا آن‌كه مورث سستى آلت او نگردد و مبادرت به بول نمودن بنمايد تا آن‌كه ممر او از بقيهء منى پاك شود و مورث درد نگردد « 2 » ، خصوصا آن‌كه زن عجوزه باشد . و هريك از مرد و زن دستمالى مخصوص از براى خود بگيرند تا آن‌كه شهوت هردو داخل درهم نگردد و مورث تباغض فىمابين نشود . « 3 » و عزل نكند ؛ يعنى آب خود را در بيرون نريزد ، مگر آن‌كه زن عقيمه يا مسنه يا سليطه يا بذيه و فحاشه يا آن‌كه كنيز او يا زنى كه شير به طفل خود نمىدهد باشد ؛ چنان‌كه مضمون روايت است يا آن‌كه به نيّت و به جهت و مصلحت صحيحهء عقلانيهء ديگرى باشد « 4 » ؛ از قبيل خوف حصول فرزند از فاجره و زانيه و ذميه و ستر نمودن بر زنى كه آن را در خفا و پنهانى متعه نموده است و باقى ماندن جاريه در ملك او و آزاد نشدن او به سبب فرزند خود و از قبيل عليل نشدن طفل او كه شيرخوار است و تغيير ننمودن حسن و فربهى زن و مانند اين‌ها كه از مصالح عقليهء مستحسنه است ، نه اين‌كه از قبيل خوف نمودن از كثرت اولاد و خوف از فقر يا زاييدن دختر يا به جهت زيادتى نظافت و دور شدن از كثافات نفاس و شير و امثال آن‌ها ، چنان‌كه عادت بعضى از خوارج بوده است ، و مانند اين‌ها كه از مفاسد جهلانيه است باشد . و در دبر زن وطى نكند كه اگر با اكراه و بىرضاى او است حرام است ، و اگر به طوع و رضا و رغبت او است پس براى هردو نهايت كراهت دارد . « 5 » و استمنا نمودن هريك

--> ( 1 ) . همان ، اين جمله اقتباس از آيهء هو الّذى خلق . . . مىباشد . ( 2 ) . در اين مورد ر . ك : پاورقى ( 4 ) از همين صفحه . ( 3 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 359 ، باب النوادر ، رقم 1712 و مكارم الاخلاق ، ح 1 ، ص 456 . ( 4 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 20 ، باب 75 و 76 من ابواب مقدمات النكاح و من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 281 ، رقم 1340 . ( 5 ) . كراهة داشتن وطى در دبر با جمع بين رواياتى است كه در اين باب وارد شده ، لذا ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 20 ، ص 141 به بعد ، باب 72 از ابواب مقدمات النكاح و آدابه .